Oleh Rohana Mah

NARATHIWAT, THAILAND: Hubungan erat antara rakyat Malaysia dan Thailand, yang terjalin melalui perjalanan, perdagangan, dan sokongan bersama, menjadi asas penting bagi kerjasama dalam kesiapsiagaan dan tindak balas terhadap bencana.

Hal ini amat relevan dari bulan Oktober hingga Disember, apabila kawasan pesisir Teluk Thailand di bahagian selatan berdepan dengan risiko hujan lebat dan banjir.

Kesiapsiagaan bersama dapat membantu melindungi komuniti di Kelantan, serta rakyat Malaysia yang berkunjung ke Hat Yai, Songkhla, dan wilayah-wilayah di sempadan selatan Thailand.

Bagi rakyat Malaysia yang berkunjung ke Selatan Thai, khususnya Hat Yai, Songkhla dan wilayah-wilayah sempadan, kejadian banjir di kawasan tersebut bukan sekadar isu dalaman bagi Thailand, malah ia juga boleh menjejaskan perjalanan, perdagangan rentas sempadan, serta interaksi antara penduduk di kedua-dua belah sempadan.

Isu ini kembali mendapat perhatian susulan kenyataan daripada Konsul Jeneral Malaysia di Songkhla, Ahmad Fahmi Ahmad Sarkawi mengenai penyelarasan dengan pihak berkuasa Thailand untuk mewujudkan satu sistem bagi menerima dan mengagihkan bekalan bantuan dari Malaysia sekiranya berlaku banjir.

Ini termasuklah penyediaan kemudahan penyimpanan serta prosedur untuk menyalurkan bantuan ke kawasan yang terjejas.

Pada 4 Oktober 2026, Ahmad Fahmi menyatakan bahawa beliau telah mengadakan beberapa perbincangan dengan agensi-agensi kerajaan Thailand yang berkaitan bagi memperkukuh penyelarasan bencana merentasi sempadan, dengan mengambil iktibar daripada banjir yang melanda Selatan Thai pada penghujung 2025, khususnya di Daerah Hat Yai di Wilayah Songkhla.

Kedua-dua pihak bersetuju mengenai satu mekanisme untuk memudahkan penyaluran bantuan antara kedua-dua negara. Sebuah gudang di Songkhla telah dikenal pasti sebagai pusat pengumpulan bekalan bantuan sebelum ia diagihkan kepada mangsa banjir.

Pertubuhan bukan kerajaan (NGO) juga dinasihatkan supaya menyelaras dengan pihak berkuasa Thailand sebelum menghulurkan bantuan, bagi membantu menyusun usaha bantuan serta mengelakkan pertindihan kerja.

Selain bantuan segera, pengurusan air menawarkan peluang kepada kedua-dua negara untuk berkongsi pengetahuan dan pengalaman. Komuniti di sepanjang Daerah Sungai Golok, khususnya, memerlukan data hujan, kemas kini paras air, dan amaran yang tepat pada masanya sebagai persediaan menghadapi kemungkinan banjir.

Bagi Malaysia, persediaan sebegini adalah penting dari sudut praktikal. Apabila banjir melanda Selatan Thai pengunjung dari Malaysia yang berada di kawasan terjejas mungkin menghadapi gangguan pengangkutan dan kesukaran untuk pulang ke tanah air.

Pada masa sama, bekalan bantuan dari Malaysia memerlukan satu sistem yang jelas untuk penerimaan dan pengagihan sebaik sahaja ia memasuki Thailand.

Situasi ini menyerlahkan keperluan untuk kerjasama antara kedua-dua negara dalam menangani bencana di sepanjang sempadan, terutama di kawasan yang mempunyai perkaitan geografi, seperti lembangan sungai dan Sungai Golok, yang menjadi sebahagian daripada sempadan Thailand–Malaysia.

Bagaimanapun, tindak balas terhadap banjir tidak terhad kepada penyaluran bantuan selepas bencana berlaku. Satu lagi aspek penting ialah pengurusan air jangka panjang.

Thailand telah mengumpul pengalaman yang luas dalam pengurusan air di wilayah selatan sejak beberapa dekad lalu, khususnya di kawasan yang terdiri daripada tanah rendah, tanah gambut, sungai, serta lokasi yang terkesan oleh taburan hujan bermusim. Hal ini menuntut pendekatan pengurusan air yang mengambil kira ciri-ciri geografi setiap kawasan.

Satu tempoh penting dalam pembangunan Selatan Thai berkait dengan usaha Raja Bhumibol Adulyadej (Raja Rama IX), yang telah mencetuskan dan menyokong pelbagai projek pengurusan air serta inisiatif pembangunan di seluruh negara, termasuk di Wilayah Narathiwat.

Projek-projek di kawasan tersebut merangkumi pengurusan air dan sistem saliran, penanganan masalah kawasan yang digenangi air, serta pembangunan kawasan tanah gambut, dengan pendekatan yang disesuaikan mengikut keadaan di setiap lokasi.

Raja Bhumibol telah melawat Wilayah Narathiwat pada 1974 dan baginda mengetahui berkenaan penderitaan mereka akibat banjir. Susulan itu baginda membantu rakyat dengan mengalirkan air banjir dari kawasan tanah rendah dan memperbaiki keadaan tanah yang sangat berasid di paya, menjadikannya sesuai untuk kegunaan pertanian.

Salah satu peranan penting baginda ialah melawat sebuah kampung pada 1990 iaitu di Kampung Chok Bakong, Mukim Puyut, di Daerah Sungai Golok, untuk mendalami penderitaan rakyat tidak kira Melayu atau Thai.

Lawatan itu kemudian diabadikan dengan pengeluaran wang kertas khas bagi memperingati Raja Bhumibol dan dikeluarkan pada 20 September 2017, iaitu setahun selepas kemangkatan baginda. Lebar wang kertas itu ialah 72 mm dan panjangnya 150 mm. Pada wang kertas bernilai 100 baht itu, kelihatan gambar baginda sedang berlutut berbual dengan seorang penduduk kampung berkenaan.

Pembangunan Aistem Pengurusan Air Muno, dilaksanakan di bawah inisiatif diraja oleh mendiang Raja Bhumibol Adulyadej The Great. Inisiatif ini bermula pada 1974 bagi menangani masalah banjir di kawasan pertanian, dan seterusnya berkembang menjadi satu sistem terusan yang berfungsi untuk tujuan saliran serta pengairan. Maklumat projek menunjukkan bahawa Struktur Kawalan Air Terusan Tengah Muno menyokong pengairan bagi kira-kira 26,750 rai, atau 4,280 hektar, tanah pertanian.

Sementara itu, panduan diraja berkaitan kawasan paya gambut To Daeng menekankan kepentingan sistem saliran yang sesuai di bahagian pinggirnya, sambil mengekalkan air di bahagian tengah sebagai simpanan. Pendekatan ini mencerminkan satu bentuk pengurusan air yang mengambil kira geografi tempatan, mata pencarian penduduk, serta keperluan air untuk jangka masa panjang. Ia menawarkan pengalaman yang berguna untuk pertukaran maklumat, dengan penyesuaian mengikut keadaan di setiap kawasan.

Orang ramai disarankan untuk mengikuti perkembangan terkini daripada pihak berkuasa yang bertanggungjawab mengenai keadaan air, laluan pengangkutan, pos kawalan sempadan, pusat bantuan, dan saluran perhubungan, di samping menyemak sumber serta waktu maklumat tersebut dikeluarkan. Bantuan harus disalurkan kepada semua komuniti berdasarkan keperluan, dengan memberikan perhatian khusus kepada kanak-kanak, warga emas, orang kurang upaya, dan pesakit, sambil tetap menghormati maruah setiap individu.

Bagi pembaca di Malaysia, satu perkara yang menarik perhatian ialah kawasan ini terletak berhampiran dengan Kelantan serta mempunyai perkaitan dari segi geografi dan lembangan sungai dengan kawasan di sepanjang sempadan Malaysia.

Sungai Golok merupakan contoh jelas bagi kawasan yang mempunyai kaitan dengan komuniti di kedua-dua buah negara. Ketika hujan lebat atau apabila paras air meningkat, komuniti di kedua-dua belah pihak mungkin terjejas, walaupun setiap negara mempunyai agensi dan sistem tersendiri untuk menguruskan situasi tersebut.

Berlatarbelakangkan keadaan ini, pengalaman Thailand dalam pengurusan air boleh menjadi salah satu sumber maklumat yang wajar dipertimbangkan dalam perbincangan mengenai kerjasama pengurusan bencana antara kedua-dua negara.

Ini tidak semestinya bermaksud pendekatan yang digunakan oleh sesebuah negara boleh diguna pakai sepenuhnya oleh negara yang satu lagi.

Pada masa yang sama, satu lagi perkembangan di kawasan sempadan selatan turut menarik perhatian.

Pada 10 Oktober 2026, King Maha Vajiralongkorn (Rama X) dan Permaisuri Thailand, Ratu Suthida telah mengadakan lawatan ke Wilayah Pattani bagi menyempurnakan majlis penyampaian anugerah sempena Musabaqah Membaca al-Quran Kebangsaan kali ke-19 di Masjid Pusat Pattani.

Pada masa sama, sebuah Unit Perubatan Diraja juga disiapkan untuk menyediakan perkhidmatan perubatan kepada penduduk di kawasan tersebut.

Bagi pemerhati di Malaysia, lawatan ini merupakan satu lagi peristiwa yang melibatkan wilayah sempadan selatan Thailand – kawasan yang mempunyai populasi Muslim yang besar serta hubungan sosial dan budaya yang telah lama terjalin dengan bahagian Utara dan Pantai Timur Malaysia.

Jika ditinjau kembali, Raja Rama IX pernah terlibat dengan beberapa projek pembangunan air dan pembangunan kawasan di wilayah-wilayah sempadan selatan. Di bawah pemerintahan sekarang, aktiviti-aktiviti diraja terus dijalankan di wilayah tersebut dalam pelbagai bidang, termasuk hal ehwal agama, penjagaan kesihatan, dan pembangunan komuniti.

Perkembangan ini memberikan konteks yang lebih luas untuk memahami wilayah sempadan selatan, khususnya bagi rakyat Malaysia yang mengekalkan hubungan dengan kawasan tersebut melalui perjalanan, perdagangan, hal ehwal agama, dan ikatan kekeluargaan.

Akhir sekali, persoalan utama mungkin bukan berkenaan negara mana yang mempunyai pendekatan pengurusan air yang lebih baik, sebaliknya bagaimana Thailand dan Malaysia boleh memanfaatkan pengalaman masing-masing serta menyelaraskan usaha mereka dalam menangani bencana.

Sistem penyelarasan bantuan untuk mangsa banjir, sebagaimana yang dibincangkan oleh Ahmad Fahmi, merupakan sebahagian daripada kerjasama yang sedang dibangunkan kini. Pada masa yang sama, pengalaman dalam pengurusan air di sepanjang sempadan boleh memberikan maklumat berguna bagi memperkukuh kesiapsiagaan pada masa hadapan.