Pendahuluan: Ukhuwah Ilmiah Tanpa Sempadan

Momen-momen bersejarah yang dirakamkan di International Conference on the Role of Education, Science, Culture and Communication in Consolidation of Islamic Solidarity 2008, di Tehran, Iran , menjadi bukti kukuh bahawa ilmu pengetahuan dan kebenaran akademik berupaya merentasi perbezaan geopolitik serta mazhab.

Di persidangan antarabangsa ini—yang dianjurkan bersama oleh Suruhanjaya Kebangsaan Iran untuk ISESCO, Kementerian Pendidikan Iran, serta Majma’ Taqrib Madhahib Islami (World Forum for Proximity of Islamic Schools of Thought)—Malaysia diwakili oleh Prof. Dr. Solehah Yaacob, pakar terkemuka dalam bidang Pemikiran Nahu Arab dan Linguistik Sejarah.

Penganugerahan dan pengiktirafan tertinggi yang disampaikan di pentas utama persidangan tersebut bukan sahaja mengangkat nama Malaysia di persada teologi dan keilmuan global, malah menampakkan manifestasi sebenar kesatuan fikrah peringkat tinggi (high-level intellectual unity) dalam dunia Islam.

Perpaduan Islam Menerusi Pentas Akademik

•Kehadiran Delegasi & Identiti Kebangsaan di atas meja persidangan, bendera Jalur Gemilang berdiri megah berdampingan dengan bendera negara-negara Islam lain seperti Pakistan dan Bangladesh.

Penglibatan aktif Prof. Solehah dalam sesi pembentangan dan perbincangan meja bulat memperlihatkan sumbangan pemikiran Melayu-Islam yang kritis dalam wacana linguistik dan falsafah bahasa Arab. Penyampaian Anugerah di Pentas Utama saat kemuncak persidangan menyaksikan Prof. Solehah dijemput ke pentas utama untuk menerima anugerah penghormatan khas daripada pimpinan ilmuwan dan jawatankuasa penganjur Iran serta ISESCO.

• Kehadiran tokoh-tokoh ulama, akademik Sunni dan Syiah dari pelosok dunia di bawah lambang Majma’ Taqrib memberi ketegasan Iran bersikap terbuka, inklusif, dan tidak pilih kasih. Penghargaan kepada sarjana Ahli Sunnah Wal Jamaah dari Malaysia membuktikan bahawa pengiktirafan ilmiah di Iran berasaskan kualiti sumbangan intelektual dan keaslian pemikiran, bukannya sentimen fahaman atau identiti mazhab.

Kesatuan Fikrah: Menghormati Kepelbagaian, Memartabatkan Ilmu

Dialog peradaban dan integrasi pemikiran antara Malaysia (sebuah negara yang berteraskan pegangan Ahli Sunnah Wal Jamaah) dan Iran (sebuah pusat tamadun falsafah dan teologi) membuktikan nahu Arab bukan sekadar alat tatabahasa, tetapi wahana falsafah pemikiran Islam. Apabila seorang profesor wanita dari Malaysia diraikan di Tehran dalam bidang pemikiran nahu, ia menghantar mesej yang sangat jelas kepada dunia Islam iaitu:

1.Pautan Pemikiran (Kesatuan Fikrah): Dalam bidang sains bahasa Arab dan Al-Quran, ikatan keilmuan adalah mengatasi polemik Sunni-Syiah.

2.Penghormatan Akademik Murni: Negara Iran menunjukkan komitmen ikhlas terhadap wacana Taqrib (penyederaan dan pemupukan persefahaman) melalui sokongan terhadap penyelidikan linguistik dan kebudayaan Islam tanpa diskriminasi.

Legasi Parsi/Iran Dalam Pemikiran dan Nahu Arab

Keterbukaan Iran terhadap ilmu bahasa Arab bukanlah perkara baharu, sebaliknya merupakan kesinambungan sejarah yang telah berakar selama lebih 1,000 tahun. Walaupun bahasa Arab lahir di Semenanjung Tanah Arab, pembukuan, penyusunan kaedah nahu, dan kodifikasi linguistik Arab sebahagian besarnya dipelopori oleh sarjana-sarjana berketurunan Parsi (Iran).

Berikut adalah senarai tokoh dan ahli bahasa terkemuka dari Parsi/Iran yang diiktiraf dunia beserta sumbangan gergasi mereka:

Tokoh & Gelaran Asal Usul/Era Sumbangan Utama Kepada Nahu & Bahasa Arab

Sibawayh (Imam al-Nuhat) Shiraz, Parsi (760–796 M).

Pengasas & Bapa Nahu Arab. Menulis kitab monumental al-Kitab (الكتاب), yang dianggap  “Kitab Suci Nahu Arab”. Beliau menyusun tatabahasa Arab secara sistematik buat kali pertama dalam sejarah.

Al-Zajjaj Bagdad/Asal Parsi (855–923 M)      

Ahli bahasa dan nahu terkemuka aliran Basrah. Menulis kitab Ma’ani al-Qur’an wa I’rabuh, yang menjadi rujukan utama pengajian sintaksis Al-Quran.

Al-Sirafi Siraf, Parsi (893–979 M)

Tokoh terkemuka yang menulis syarah (Syarh Kitab Sibawayh) terbesar untuk karya Sibawayh, serta terkenal dengan debat falsafah-linguistik ilmiah dengan ahli logik Abu Bishr Matta.

Abu Ali al-Farisi Fasa, Parsi (901–987 M)

Salah seorang pakar nahu teragung abad ke-4 Hijrah. Mengarang Al-Idhah dan Al-Takmilah. Beliau merupakan guru utama kepada pakar linguistik terkenal, Ibn Jinni.

Al-Jurjani (Abdul Qahir) Gorgan/Jurjan, Parsi (1007–1078 M)

Pengasas Ilmu Balagah (Retorik) dan Teori Nazmiyah. Menulis Dala’il al-I’jaz dan Asrar al-Balaghah. Beliau mengisytiharkan bahawa kemukjizatan Al-Quran terletak pada susunan linguistik dan struktur nahunya.

Al-Zamakhshari Khwarazm / Parsi (1075–1144 M)   

Mengarang tafsir linguistik terbilang Al-Kasshaf serta kitab nahu tersohor Al-Mufassal fi San’at al-I’rab, yang mengaplikasikan pemikiran analisis tatabahasa mendalam.

Al-Fairuzabadi Kazerun, Parsi (1329–1414 M)

Penyusun kamus Arab paling berpengaruh di dunia Islam, Al-Qamus al-Muhit (القاموس المحيط), yang menjadi asas lexicography Arab moden.

Kesimpulan

Penganugerahan pingat dan pengiktirafan kepada Prof. Dr. Solehah di Tehran bukan sekadar kejayaan peribadi seorang pakar akademik, ia juga merupakan simbolik diplomasi intelektual antara Malaysia dan Iran.

Ia membuktikan bahawa apabila umat Islam kembali kepada keaslian ilmu, kebenaran akademik, dan penghormatan terhadap Al-Quran serta bahasa Al-Quran, tembok perbezaan mazhab akan runtuh dengan sendirinya—digantikan dengan kesatuan fikrah dan solidariti peradaban Islam yang sejati.